Ga naar: Tekst | Navigatie

Beknopte geschiedenis Bulgarije


Bulgarije's milde klimaat en vruchtbare bodem heeft sinds de oudheid kolonisten aangetrokken.

Het land is beïnvloed door verschillende culturen, door de unieke locatie waar Azië en Europa elkaar ontmoeten.

Hedendaags Bulgarije is een smeltkroes van de gebruiken en historie van diverse volkeren wat een prachtige rijke cultuur heeft opgeleverd.

Map showing a detail of Southeast Europe as in 1878.

De Thraciërs

De Bulgaarse geschiedenis begint met de Thraciërs. De Thraciërs waren een groep van Indo-Europese stammen die vanaf ongeveer 1000 v.Chr. het Balkan gebied bewoonden. Ze leefden simpel in kleine versterkte vesting-dorpen, meestal op de top van heuvels. Op cultureel gebied waren de Thraciërs echter hun tijd ver vooruit. Er zijn heel veel gedetailleerde gouden en zilveren voorwerpen in Bulgarije gevonden, en je kunt nog steeds enkele van de vele graf tombes die door de Thraciërs gebouwd zijn bewonderen.

De krijgslustige koningen die over de stammen regeerden hadden ook een priesters-rol. Sommige van de eeuwenoude rituelen die nog steeds in Strandja worden uitgevoerd, stammen terug naar de Thracische koningen. Een voorbeeld is Nestinar (Nestinarstvo), het vuur-dans ritueel.

De omringende volkeren zagen de Thraciërs als krijgslustig, woest en bloeddorstig. Het meest gevreesd waren de stammen die de afgelegen bergketens onveilig maakten. De Thracische religie was gebaseerd op vruchtbaarheid, dood en geboorte, en extatische rituelen werden uitgevoerd, veelal op heilige plekken in de natuur.

De Thraciërs waren nooit een sterk geheel. In tegendeel, ze bestonden uit een groep van losse stammen die veel oorlog onder elkaar voerden. Er was wel goed contact met de Grieken, die kolonies aan de Zwarte Zee kust stichtten, zoals Apollonia, hedendaags Sozopol. Er werd veel handel gedreven met de Grieken.

Terug naar boven

De Slaven en de Bulgars
De eerste Bulgaren

Vanaf 200 v. Chr kregen de Romeinen de overhand in Europa. Rond 50 na Chr waren de leefgebieden van de Thracische stammen veroverd, en hadden de Romeinen de provincies Thracië in het Zuiden en Moesia in het noorden gecreëerd.

Tijdens de Romeinse overheersing begonnen de Slaven naar het Balkan gebied te migreren. De Slaven ware een grote stam afkomstig uit het Oosten van de Ukraine. Door de interesse van de Slaven in het Christendom lieten de Romeinen toe dat deze vredelievende mensen zich in het huidige Bulgarije vestigden. De Slaven werden het meest machtige volk in de Balkans, tot de komst van de Bulgars in de tweede helft van de 6de eeuw.

De Bulgars kwamen uit Centraal Azië en waren een krijgslustige stam. Onder leiding van Khan (koning) Asparuh namen ze geleidelijk de macht over van de Slaven en verdreven de Romeinen uit het gebied.

De Bulgars namen de taal en de cultuur van de Slaven aan. Deze twee volkeren zijn samengesmolten en hebben de eerste Bulgaren gevormd.

Een tijd van welvaart volgde, en het Bulgaarse koninkrijk werd het grootste op het Europees continent. Op het hoogtepunt strekte het Bulgaarse rijk zich uit van Griekenland in het Zuiden, tot de Ukraine in het Noorden, en van de Zwarte Zee in het Oosten tot de Adriatische zee in het Westen.

Maar rond 1400 na Chr. waren de Ottomanen (turken) een gedisciplineerde en indrukwekkend grote oorlogsmacht geworden. Rond het midden van de 15de eeuw was Zuid-oost Europa onderdeel geworden van het Ottomaanse rijk, een situatie die 500 jaar zou duren.

Terug naar boven

De Ottomaanse overheersing

De Ottomaanse heerschappij was een moeilijke tijd voor de Bulgaren. Gedurende de eerste 50 jaar werd bijna de helft van de bevolking vermoord, of kwam om van de honger. De bevolking moest erg hoge belastingen betalen, zelfs voor geboortes en sterfgevallen, en veel mensen werden gedwongen zich tot de Islam te bekeren.

Er waren een aantal opstanden tijdens de 500-jarige periode dat de Ottomanen aan de macht waren, maar elke poging werd met veel geweld de kop ingedrukt zonder veel verandering tot gevolg te hebben.

Ondanks de onderdrukking zijn de Bulgaren er in geslaagd hun cultuur, tradities en taal in ere te houden. Dit is speciaal het geval in afgelegen en bergachtige gebieden zoals Strandja, dat altijd een bolwerk van de Bulgaarse cultuur is geweest.

Tegen het einde van de 18de eeuw werd het Turkse bewind meer tolerant, en een groep rijke Bulgaarse handelaren kreeg meer en meer vrijheden. In 1792 werd een boek geschreven over de geschiedenis van de Bulgaren. Dit was het begin van een periode die bekend staat als de Bulgaarse renaissance of “Nationale Wedergeboorte”, een tijd waarin architectuur en kunst floreerden. Vandaag de dag kun je nog steeds voorbeelden van mooie “Nationale Wedergeboorte” architectuur in Bulgarije bekijken.

Terug naar boven

Bulgarije’s bevrijding

De Nationale Wedergeboorte periode en de stijgende tolerantie van de Ottomanen wakkerden ideeën van bevrijding aan bij de Bulgaarse bevolking. Bulgaarse revolutionairen groepeerden zich onder één leider, Vasil Levski, een getalenteerde dichter. Vasil werd Bulgarije’s martelaar voor het bevrijdingsmotief, nadat hij door de Turken geëxecuteerd werd.

In April 1876 kwam het tot de April opstand, die begon in een klein dorpje in het Balkan gebergte. Maar de opstand werd snel de kop ingedrukt door de Turken. Meer dan 30.000 rebellen warden gedood, tijdens de opstand maar ook erna tijdens wraakacties van de Turken.

Het lot van de rebellen was echter niet compleet zinloos. Rusland, dat geschokt was door de wreedheden, viel het Turkse rijk aan en Bulgarije werd in 1877 bevrijd.

Een hele korte tijd was Bulgarije een groot onafhankelijk land waarbinnen ook Macedonië en Oost Griekenland vielen. Dit was echter te gevaarlijk naar de zin van West Europa. Zij deelden Bulgarije weer op in kleinere delen, en gaven zelfs delen terug aan de Turken, waaronder Strandja.

Strandja maakte toen deel uit van de Ottomaanse provincie Oost Rumelia. In 1885 was er een opstand in Rumelia en werd het eindelijk deel van Bulgarije. Maar Macedonië kreeg pas zijn vrijheid in 1903, en Strandja zelfs pas in 1913.

Terug naar boven

Een periode van grote onrust

Vanaf 1913 tot de tweede wereldoorlog was er veel politieke onrust in Bulgarije, met vele oorlogen en economische stagnatie.

De Balkan oorlogen werden gevolgd door de eerste wereldoorlog waarbij Bulgarije Duitsland ondersteunde omdat beloofd werd dat Macedonië weer bij Bulgarije gevoegd zou worden. Na de oorlog moest Bulgarije een ontzettend hoge prijs betalen aan reparaties. De Agrarische en Communistische partij verscheen ten tonele, maar de leider van de agrarische partij werd vermoord en de communistische partij verboden. De leiders vluchtten naar Rusland.

Tijdens de Tweede wereldoorlog drong Duitsland diep door tot in de Balkans. Ondanks Bulgarije’s neutraliteit vielen de Duitsers het land binnen. Bulgarije weigerde de oorlog aan Rusland te verklaren, en ook om de grote joodse populatie aan Duitsland uit te leveren. Rusland viel in 1944 het land binnen, en met hulp vanuit Bulgarije werd het land op 9 September bevrijd.

Terug naar boven

Bulgarije onder het communisme

Na de bevrijding door Rusland werd de Bulgaarse Communistische Partij (BKP) de grootste politieke partij. In het begin was het radicalisme van de partij niet zo merkbaar terwijl ze deelnamen aan een gematigde coalitie regering. Maar een geregisseerd referendum resulteerde in de afschaffing van de monarchie en de 'De Bulgaarse Republiek' werd afgekondigd in 1946.

Veel bedrijven werden genationaliseerd. De communisten richtten zich snel tot de oppositie, binnen en buiten de eigen partij. 100.000 mensen werden 'gezuiverd', en Bulgarije getransformeerd naar een moderne geïndustrialiseerde staat met zware industrie en veel fabrieken. De landbouw bleef echter achter, deels door het sterk versnipperde privé eigendom van de landbouwgrond in Bulgarije.

Na Stalin's dood, begon Rusland een meer gematigde politiek na te streven. Tegen die tijd was Todor Zhivkov de leider geworden van de communistische partij in Bulgarije, en hij had andere ideeën. Zhivkov kwam met het idee van de “grote vooruitgang”, geïnspireerd door de Chinezen. Hij groepeerde al de agrarische grond in grote collectieve boerderijen. De voormalige eigenaren mochten alleen maar zeer kleine snippers grond voor eigen gebruik behouden.

Onder Zhivkov was Bulgarije haast een slaaf van Rusland. De economie stagneerde en er was bijna volledige controle van het openbare leven. Maar beloften die waargemaakt werden op het gebied van voldoende voedsel, gegarandeerd werk, scholing en medische zorg hielden de meeste mensen in het gareel. De gevreesde sociale zekerheids-politie maakte korte metten met degenen die andere ideeën hadden.

Hoe mensen in Bulgarije zich voelden onder het communisme kun je bijvoorbeeld lezen in het boek 'Communisme, sex en leugens' van Maria Genova. Hier is een fragment:

'Iedereen ging ervan uit dat het communistische systeem eeuwig zou duren, maar van het enthousiasme waarmee de eerste generatie communisten aan de meest perfecte maatschappij bouwde, was nu weinig meer over. De idealen van mijn grootouders hadden plaats gemaakt voor berusting. Dat alles werd enigszins gecamoufleerd door leuzen die een betere toekomst beloofden. Sommigen waren echte doordenkertjes, zoals de gevleugelde uitspraak van Brezjnev 'De Economie Moet Economisch Zijn'. Het was natuurlijk fantastisch dat iemand zo'n simpele zin kon bedenken die niemand anders kon begrijpen.'

Terug naar boven

Perestroika en Glasnost

Tegelijkertijd begon Gorbachov in Rusland serieus na te denken over omvangrijke hervorming en nieuw beleid; Perestroika (herstructurering) en Glasnost (openheid). Voorstanders van de harde lijn, zoals Zhivkov brachten Rusland steeds meer in de verlegenheid.

Binnen de Bulgaarse Communistische partij begon men zich voor te bereiden op de dag dat de leider afgezet kon worden, en er werd steeds meer om Perestroika gevraagd. In 1987 kwam Zhivkov met zijn ideeën voor hervorming, inclusief de-centralisatie van door de staat gerunde bedrijven, en meer democratie, maar praktijkvoorbeelden van het nieuwe beleid waren ver te zoeken.

Onder Zhivkov's bewind werd het nationalisme sterker en sterker, en Bulgarije's minderheden, vooral de Turken en Bulgaarse moslims, werden het slachtoffer. Deze groepen moesten gedwongen hun namen veranderen, en werden stelselmatig werk, scholing en medische zorg ontzegd. Dit alles leidde to massale uittocht van Turken en Bulgaarse moslims naar Turkije in 1989, wat enorme verontwaardiging opleverde bij internationale mensenrechten- organisaties.

Op de dag dat de Berlijnse muur viel werd Zhivkov gearresteerd op verdenking van fraude en het stichten van rassenhaat.

Terug naar boven

Bulgarije's recente politieke verleden

Na de val van de Berlijnse muur werd een nieuwe partij leider aangesteld. Andere politieke partijen begonnen ook op het toneel te verschijnen. In 1990 waren partij en staat gescheiden, figuren met radicale ideeën verwijderd, en de naam van de partij veranderd naar de Bulgaarse Socialistische Partij (BSP).

De eerste verkiezingen brachten de BSP terug aan de macht, deels omdat de partij de financiële middelen had om campagne te voeren, en ook omdat de andere politieke partijen nog nauwelijks de tijd hadden gehad om zichzelf te organiseren. Anderen zijn overtuigd dat de uitkomst van de verkiezingen geregisseerd was.

De volgende periode was een tijd van veel protest, ontevredenheid en economische crisis. Er waren veel wisselingen van de macht in de regering, en geen enkele van deze regeringen slaagde erin de belofte van betere levensomstandigheden voor de gewone Bulgaar waar te maken. Misdaad en corruptie werd algemeen en veel voormalige partij leden kregen de mogelijkheid voormalige staatsbedrijven tegen spotprijzen op te kopen.

De Bulgaren hoopten op een publieke leider die een voorbeeld kon zijn en kon helpen de problemen op te lossen. Toen kwam de voormalige koning Simeon de Tweede ten tonele en vormde een politieke partij. Hij won de verkiezingen en beloofde Bulgarije te veranderen. Maar omdat echte snelle veranderingen in het leven van de gewone Bulgaren uitbleef, verloren de mensen als snel hun hoop en vertrouwen in de nieuwe leider.

Vandaag is alle hoop gericht op een nieuwe politieke partij, genaamd GERB (Burgers voor de Europese Ontwikkeling van Bulgarije). GERB heeft de verkiezingen in 2009 gewonnen. De prioriteiten van de partij zijn het aanpakken van de misdaad en de corruptie, het behouden van het gezin als de hoeksteen van de Bulgaarse samenleving, en het bereiken van onafhankelijkheid wat betreft energiebronnen.

De tijd zal leren of GERB Bulgarije kan helpen naar een betere toekomst voor de gewone Bulgaar, waarbij ook de prachtige natuur waaraan Bulgarije zo rijk is gerespecteerd en behouden kan worden.

Terug naar boven

Meer over Strandja

Terug naar boven

...

De wereld is als een boek. En wie niet reist leest slechts één bladzijde - St. Augustine